Làng chài Cửa Vạn không chỉ là một điểm chụp ảnh đẹp trên Vịnh Hạ Long — đây là nơi từng có hàng trăm hộ dân sống trọn đời trên mặt nước, tới năm 2014 mới chính thức di dời lên bờ theo chính sách bảo tồn của tỉnh Quảng Ninh. Bài viết này đi sâu vào lịch sử tái định cư thật, giá trị của Trung tâm Văn hoá nổi, và những gì còn lại của một cộng đồng ngư dân từng gắn bó với vịnh qua nhiều thế hệ. Xem tổng quan cả 4 địa điểm nổi bật vùng Lan Hạ – Cát Bà tại 4 địa điểm đẹp nhất Vịnh Lan Hạ 2026.
Cửa Vạn từng là làng chài nổi lớn — và đã lên bờ từ năm 2014
Năm 2014, tỉnh Quảng Ninh thực hiện đợt di dân quy mô lớn đưa 364 hộ dân từ 7 làng chài nổi trên Vịnh Hạ Long lên bờ sinh sống (trong đó có Cửa Vạn), tái định cư tại khu Cái Xà Cong, phường Hà Phong (nay thuộc phường Hà Tu, TP. Hạ Long) — một phần của chính sách bảo vệ môi trường vịnh và ổn định đời sống ngư dân trước rủi ro bão lũ trên biển. Đây là lý do vì sao ngày nay phần lớn nhà bè ở Cửa Vạn không còn người ở thường xuyên như trước, dù làng vẫn được giữ lại làm điểm tham quan gắn với di sản văn hoá biển.
Trước thời điểm di dân, Cửa Vạn từng là một trong những làng chài đông dân nhất Vịnh Hạ Long, nơi các thế hệ ngư dân sinh ra, lớn lên và mưu sinh hoàn toàn trên mặt nước — trẻ em học bơi trước khi biết đi, thuyền nan vừa là nhà vừa là phương tiện đánh bắt. Nhiều gia đình cũ vẫn quay lại Cửa Vạn ban ngày để đánh cá hoặc phục vụ du lịch, dù nơi ở chính đã chuyển lên đất liền.
Trung tâm Văn hoá nổi Cửa Vạn — bảo tàng sống về văn hoá biển
Trung tâm Văn hoá nổi Cửa Vạn là bảo tàng nổi đầu tiên tại Việt Nam, trưng bày hơn 1.200 hiện vật gắn với đời sống ngư dân vùng vịnh — từ ngư cụ, mô hình thuyền, tới các tư liệu về tập quán sinh hoạt trên mặt nước. Đây không đơn thuần là nơi lưu giữ đồ vật, mà còn là nơi bảo tồn các giá trị phi vật thể như hát giao duyên trên biển — hình thức hát đối đáp giữa nam nữ ngư dân từng phổ biến trong đời sống làng chài, nay chỉ còn được trình diễn phục vụ du khách tại một số điểm trong đó có Cửa Vạn.
Ngôi làng gồm những căn nhà bè gỗ nhỏ chừng 30m² sơn màu rực rỡ, san sát nhau dập dềnh trên mặt nước. Năm 2012, làng được tạp chí du lịch quốc tế JourneyEtc.com xếp vào top 16 ngôi làng cổ đẹp nhất thế giới — trước cả thời điểm di dân 2014, khi làng vẫn còn đông đúc dân cư sinh sống trên nước.
Cửa Vạn thuộc Vịnh Hạ Long hay Vịnh Lan Hạ?
Về ranh giới hành chính, Cửa Vạn thuộc xã Hùng Thắng, TP. Hạ Long (Quảng Ninh quản lý) — cách bến tàu du lịch quốc tế khoảng 20km về phía Nam. Nhưng về vị trí địa lý, làng nằm rất gần ranh giới tiếp giáp Vịnh Lan Hạ, nên nhiều du thuyền xuất phát từ cả hai tuyến Hạ Long lẫn Lan Hạ – Cát Bà đều có thể ghé qua, tuỳ lịch trình đăng ký với Ban quản lý vịnh.
Trải nghiệm gì khi ghé Cửa Vạn?
- Chèo thuyền nan/kayak len lỏi giữa các nhà bè còn lại — cách trải nghiệm phổ biến và trực tiếp nhất.
- Tham quan Trung tâm Văn hoá nổi — xem hiện vật, tìm hiểu tập quán sinh hoạt ngư dân trước 2014.
- Nghe hát giao duyên (nếu lịch trình tàu có bố trí) — hình thức văn hoá phi vật thể của ngư dân vùng vịnh.
- Kết hợp điểm gần đó: nhiều tàu ghép thêm động Kim Quy hoặc làng chài Vung Viêng trong cùng buổi ghé.
Du thuyền nào ghé Cửa Vạn?
Các du thuyền VuLuxury tuyến Hạ Long có ghé Cửa Vạn tiêu biểu: Paradise Elegance (chỉ từ 4.350.000đ/khách), Paradise Legacy (chỉ từ 5.000.000đ/khách) và Bhaya Soul (chỉ từ 6.750.000đ/khách) — tàu này còn ghép thêm được Hồ Ba Hầm và hang Tiên Ông trong cùng hải trình, xem chi tiết tại bài chuyên sâu về Hồ Ba Hầm.
Đội ngũ VuLuxury trực tiếp khảo sát từng con tàu và điểm dừng, sẵn sàng tư vấn ghép đúng tàu có ghé Cửa Vạn qua Zalo/hotline 0888 666 332.
